Afval = Voedsel: de stand van zaken - Utilities
nieuws

Afval = Voedsel: de stand van zaken

Publicatie

10 Apr 2018

Categorie

Het Nieuwe Produceren

Soort

nieuws

Tags

cradle to cradle, Tegenlicht

Met zijn Tegenlicht-documentaires Here comes the sun en Afval = Voedsel wist programmamaker Rob van Hattum veel mensen aan de buis te kluisteren. Hij liet voor het grote publiek soms onzichtbare stromen zien, die uiteindelijk een grote invloed hebben. En dat duurzame technologische ontwikkelingen vaak sneller gaan dan veel reactieve krachten willen doen geloven. Tijdens Het Nieuwe Produceren op 19 april blikt hij terug en ook een beetje vooruit. Zo heeft hij nu zijn tanden gezet in oplossingen voor de groeiende vleesconsumptie.

Zelden bracht een Nederlandse documentaire zo veel teweeg als de Tegenlicht-uitzending Afval = Voedsel van oktober 2006. Hierin tonen de chemicus Michael Braungart en de architect William McDonough aan dat groei goed kan zijn voor mens en milieu, èn voor de ondernemer. Via innovatie kan er een duurzame consumerende en producerende samenleving ontstaan zonder schuldgevoel over het milieu. ‘Geen built-management meer’. Met de documentaire haalde programma-maker Rob van Hattum het begrip cradle-to-cradle naar Nederland.

Inmiddels hebben Braungart en McDonough een tweede boek uitgebracht: The Upcycle, waarin ze ondermeer afrekenen met begrippen als duurzaamheid en circulaire economie. Braungart: ‘Helemaal jullie Nederlandse term “duurzaam” houdt ons af van wat nodig is. In Nederland betekent duurzaam dat je producten zo lang mogelijk moet gebruiken. Dat ze lang meegaan. Het werkt innovatie juist heel erg tegen. Ik wil pleiten voor overvloed voor iedereen, zonder dat we de aarde daarvoor uitputten. Daarbij draait alles om kwaliteit, schoonheid en innovatie’, vertelde hij in een interview enkele maanden geleden in Petrochem.

Terugblikken

Braungart moet er niet aan denken dat we bijvoorbeeld nog massaal in verouderde, brandstof slurpende, vervuilende dieselauto’s zouden rondrijden, alleen omdat de auto’s zelf heel lang mee moeten gaan. De materialen die in deze auto’s zitten, kunnen juist weer een nieuwe bestemming krijgen in verbeterde producten. Bijvoorbeeld in zuinigere en schonere auto’s. Dat is het idee van upcycling. Het geldt natuurlijk op allerlei terreinen. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat veel chemiebedrijven produceren met zwaar verouderde diesels. Chemische installaties worden voor dertig, veertig, vijftig jaar neergezet. En misschien zijn ze energie-efficiënter dan ooit, maar grote stappen worden niet gezet. Braungart: ‘Op deze manier blokkeer je chemische productie in wezen decennialang voor fundamentele innovatie.’

Tijdens Het Nieuwe Produceren zal Rob van Hattum terugblikken op wat er na de documentaire Afval is Voedsel is gebeurd. Hij is Braungart van een afstandje blijven volgen. En hij zag dat de theorie van Braungart niet overal in goede aarde viel. Misschien ook wel omdat de chemicus soms mensen -misschien onnodig – tegen de haren in strijkt. In Nederland heeft bijvoorbeeld de term circulaire economie, ondanks de kritiek van Braungart – de afgelopen jaren veel kracht gewonnen.

Chinezen

En sinds 2006 heeft Van Hattum zelf ook niet stilgezeten. Hij sprak met verschillende andere grote duurzaamheidsdenkers. Nick Parker bijvoorbeeld, de geestelijk vader van het begrip cleantech. Rond hem maakte Van Hattum een paar jaar geleden een Tegenlicht-documentaire over de onvermijdelijkheid van het  verduurzamen van industriële processen en producten. Van Hattum: ‘’Parker stelt dat cleantech binnen op de middellange termijn helemaal geen item meer is. Dan is schone technologie volledig geïntegreerd in de processen van bedrijven. Bedrijven die daar niet in meegaan, krijgen steeds minder bestaansrecht.’’

Steeds meer industriële bedrijven komen tot de ontdekking dat de keuze voor schone technologie niet alleen ideëel is, maar ook commercieel aantrekkelijk. De consument wil schoner geproduceerde producten. Die behoefte lijkt in Azië misschien nog wel sterker dan in het Westen, merkte Van Hattum. ‘Wij denken nog steeds dat de overheid in China allesbepalend is. Maar dat ligt toch wel wat complexer. De consument is daar steeds belangrijker aan het worden.’ Jongere generaties Chinezen vinden schone producten heel belangrijk. Daar kan men in China niet omheen. En ook willen ze betere arbeidsomstandigheden. ‘Wie denkt dat de hele discussie over zeldzame aardmetalen slechts wordt aangewakkerd door het protectionisme van het centraal geleide China heeft het mis. De Chinezen weten als geen ander dat de winning van die metalen in erbarmelijke omstandigheden gebeurt en dat die steeds minder acceptabel zijn.’

Energieconcepten

Van Hattum ging ook op bezoek bij de van origine batterijenfabrikant BYD, Build Your Dreams, een privaat bedrijf waarin ook de Amerikaanse miljardair Warren Buffet aandelen heeft. BYD kwam een paar jaar geleden in het nieuws toen ze haar plannen ontvouwde om elektrische auto’s op de markt te brengen. Om alvast te oefenen begon het met de productie van normale auto’s. In steden als Xi’an bestaat het hele taxipark inmiddels uit BYD’s. En het bedrijf produceert ook op grote schaal zonnecellen. Van Hattum:’ ‘Maar BYD gaat veel verder dan dat. Ze houdt zich bijvoorbeeld bezig met het ontwerp van CO2-neutrale energieconcepten voor hele steden. Denk aan smart grids en enorme batterijen om duurzaam opgewekte elektriciteit op te slaan.’ Daarmee lijkt het bedrijf haar bijna religieuze naam ook daadwerkelijk waar te willen maken. Ze wil duurzame dromen realiseren.’

Vleesconsumptie

Inmiddels is Rob van Hattum met een nieuwe zoektocht bezig. Een toenemend probleem is de vleesconsumptie in de wereld. Die groeit enorm en zorg voor een toenemende druk op het milieu. Bestaande vleesvervangers gaan dat probleem niet oplossen. Toch is Van Hattum optimistisch. Hij heeft innovaties gezien die alles op de kop kunnen zetten. Tijdens Het Nieuwe Produceren op 19 april in Scherpenzeel licht hij een tipje van de sluier. Inschrijven voor het evenement kan nog!

 

 

 

 

Wellicht vindt u deze artikelen ook interessant

Schrijft u in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.